Marianne von Werefkin
Marianne von Werefkin, ros. Марианна Владимировна Верёвкина, pol. Marianna Władimirowna Wieriowkina (ur. 29 sierpnia?/10 września 1860 w Tule, zm. 6 lutego 1938 w Askonie) – rosyjska malarka czynna w Monachium, a po wybuchu I wojny światowej w Szwajcarii na statusie bezpaństwowca z paszportem nansenowskim.
Urodziła się w arystokratycznej rodzinie komendanta Jekaterynburskiego regimentu w Tule, generała Władimira Werefkiny (1821–1896), późniejszego komendanta twierdzy Pietropawłowskiej w Petersburgu, i jego żony Elżbiety Daragan (née Balugyianskaya, 1806–1877). Jej rodzice byli osobą niezwykle kulturalną i bogatą finansowo. Marianna otrzymała doskonałe wykształcenie artystyczne dzięki wsparciu rodziny oraz dzięki temu, że jej ojciec przyznał jej tytuł honorowy za zasługi podczas wojny krymskiej.
Rozpoczęła swoją karierę artystyczną w młodości, studiując obrazowanie i rysunek pod kierunkiem Ilii Riepina w Sankt Petersburgu. Repin uważał Mariannę za „Rosyjskiego Rembrandt”, co stanowi ogromne wyróżnienie dla młodą wówczas twórczynię. Jego wpływ na styl Werefkin był znaczący – młoda artystka przyjęła elementy realizmu rosyjskiego, które miały ogromną rolę w kształtowaniu jej światopoglądu i umiejętności malarskich.
Znaczącym wydarzeniem było wypadkowe skaleczenie prawego ręki podczas polowania w 1888 roku. Zmuszona była kontynuować twórczość z wykorzystaniem lewej ręki, co paradoksalnie wpłynęło na rozwój jej stylu artystycznego i zainspirowało ją do eksperymentów z nowymi technikami malarskimi. Podczas pobytu w Niemczech poznała środowisko europejskich awangardowych twórców, które otworzyło jej oczy na nowe możliwości ekspresji i zainspirowało ją do poszukiwania własnej indywidualności.
Od roku 1892 Marianna była związana z Aleksiejem Jawlenskim – młodszym o pięć lat studentem sztuk pięknych. Ich związek był pełen emocji i inspiracji, ale także konfliktów oraz trudnych decyzji osobistych. Wspólnie założyli „Bractwo Świętego Łukasza”, które stało się jednym z prekursorów ruchu ekspresjonizmu w Niemczech. Werefkin koncentrowała się na twórczości indywidualnej, która odzwierciedlała jej głębokie zainteresowanie filozofią i duchowością oraz refleksję nad kondycją ludzką. Jej twórczość wyrażała emocje i uczucia z niezwykłą szczerością i autentycznością.
Największym osiągnięciem Marianny Werefkin była umiejętność przekazywania piękna świata zewnętrznego oraz wewnętrznych doświadczeń poprzez obraz – jej dzieła stanowią świadectwem ducha epoki i pozostają inspiracją dla kolejnych pokoleń artystów. Są doskonałym przykładem tego, jak sztuka może służyć refleksji nad kondycją ludzką oraz wyrażać emocje i uczucia z niezwykłą głębią i wrażliwością. Jej twórczość wpłynęła na rozwój ekspresjonizmu i innych kierunków sztuki nowoczesnej.
