ამერიკული ბარბიზონის მხატვრობის პიონერი

უილიამ მორისი ჰანტი, რომელიც 1824 წელს, ვერმონტის ბრატლობორში დაიბადა, მე-19 საუკუნის ამერიკული ხელოვნების განვითარებაში საკვანძო ფიგურად აღმოჩნდა. იგი არ იყო მხოლოდ მხატვარი; იგი იყო მხარდამჭერი, განმმადიდებელი და კატალიზატორი, რომელმაც ამერიკულ მიწაზე ბარბიზონის სკოლის პრინციპები დაამკვიდრა. ჰანტის წარმომავლობა ასხივებდა როგორც მყარ სოციალურ ფესვებს – მისი მამა ვერმონტის დამფუძნებლების შთამომგვრელი იყო, დედა კი კონექტიკუტის მდიდარი ოჯახიდან მომდინარეობდა – ასევე მზარდ მხატვრულ სენსიტურობას, რომელმაც საბოლოოდ გარდასახა ამერიკული ფერწერის ლანდშაფტი. მისი ადრეული ცხოვრება გამორჩეული იყო არა მხოლოდ პრივილეგიებით, არამედ შემოქმედებითი მიდრეკილებების თავდაპირველი ჩახშობითაც, რაც მხოლოდ მაშინ გამოსწორდა, როდესაც მისმა შეუპოვარმა დედამ, ჯეინ ლივიტ ჰანტმა, უგულებელყო ტრადიციები და ოჯელი ევროპაში გადაიყვანა, რათა შვილებს სათანადო მხატვრული განათლება მიეღოთ. ამ გაბედულმა ნაბიჯმა საფუძველი ჩაუყარა ჰანტის ღრმა კავშირს ევროპელ ოსტატებთან და საბოლოოდ ჩამოაყალიბა მისი გამორჩეული სტილი.

ფორმირების წლები საფრანგეთში: მილე და ბარბიზონის წრე

ჰანტის ფორმალური განათლება პარიზში, თომას კუთურის ხელმძღვანელობით დაიწყო, სადაც მან კლასიკური ტექნიკის საფუტი შეიძინა. თუმცა, სწორედ 1851 წლის პარიზულ სალონზე მომხდარმა შეხვედრამ შეცვალა მისი მხატვრული ტრაექტორია წარუვალად. ჟან-ფრანსუა მილეს ნამუშევარი „თესლიანი“ ღრმად დაატკბო ჰანტის სული, რამაც მისი ესთეტიკური აღქმის ფუნდამენტური ცვლილება გამოიწვია. მან უარი თქვა აკადემიური ფერწერის მკაცრ შეზღუდვებზე და ბარბიზონში, მილესთან პირდაპირი სწავლის ორწლიან პერიოდს შეუდგა. ბარბიზონის სკოლის გულში ეს შთბერვა ტრანსფორმაციული აღმოჩნდა. პლენერული ფერწერა – ბუნების პირდაპირ წინაშე მუშაობა – და სოფლის ცხოვრების გულწრფელად და რეალისტურად გამოსახვის მისწრაფება ჰანტის მხატვრული ფილოსოფიის ქვაკუთხედი გახდა. მან არა მხოლოდ მილეს ტექნიკური მიდგომა აითვისა, არამედ მისი ღრმა პატივისცემა შრომის ღირსებისა და ყოველდღიურობაში არსებული სილამაზის მიმართაც შეიძინა. ისტორიკოსმა დევიდ მაკკულომ აღნიშნა, რომ ამ ფრანგულმა სწავლებამ მნიშვნელოვნად წინ წაუძგინა ჰანტის განვითარებას, ხოლო ს.გ.ვ. ბენჯამინმა დაინახა მისი როლი ახალგაზრდა ამერიკელი ხელოვანების პარიზისა და მიუნხენისკენ მიმართვაში, რამაც ტექნიკისა და სტილის ახალი სიმტკიცე შემოიტანა.

ამერიკაში დაბრუნება: პორტრეტული და პეიზაჟური ჟანრი

1855 წელს, ლუიზ დუმარესკ პერკინსთან ქორწინებიდან მალე, შეერთებულ შტატებში დაბრუნებისას, ჰანტმა ბოსტონში გამორჩეული მხატვრის სახელი მოიპოვა. მიუხედავად იმისა, რომ მან დიდი წარმატება მიაღწია პორტრეტისტად – დააფიქსირა ისეთი მნიშვნელოვანი ფიგურების სახეები, როგორებიცაა უილიამ მ. ევერტსი, ჩარლზ ფრანცის ადამსი და სენატორი ჩარლზ სამერი – პეიზაჟური ფერწერა მისი მხატვრული იდენტობის ცენტრად დარჩა. მისი პეიზაჟები ბარბიზონის გავლენას ასხივებდა: თავისუფალი შტრიხები, სოფლის სცენების რეალისტური აღწერა და ატმოსფერული ეფექტების მიმართ მჭრელი სენსიტიურობა. იგი არ ახდენდა ბუნების უბრალო რეპროდუცირებას; ის ცდილობდა შეეღბათ მისი არსი, მისი განწყობა და სილამაზის წარმავალი მომენტები. ამ პერიოდის გამორჩეული ნამუშევრებია „დაგვიანებული ბიჭი“, „გოგონა ფონტანთან“, „ჰურდი-გურდი ბიჭი“, „სენტ-ჯონსის მდინარის ხედი“ (1874), „ქალი ძროთით“ (1874) და „ნიაგარას ჩამწვერჭი“ (1878). თუმცა, ტრაგედია 1872 წელს დაემართა, როდესაც ბოსტონის დიდმა ხანძარმა მისი მრავალი ნამუშევარი წაადგინა, ფრანგული ხელოვნების ღირებული კოლექციასთან ერთად, მათ შორის მილეს „თესლიანის“ საყვარელ ასლთანაც.

მოგვიანე წლები, მემკვიდრეობა და მხატვრული ფილოსოფია

მიუხედავად ამ დამღმტვრელი დანაკარგისა, ჰანტმა ფერწერა არ შეწყვიტა; მან მიიღო შეკვეთები ალბანიში, ნიუ-იორკის შტატის კაპიტოლის ფრესკებისთვის. სამწუხაროდ, ეს ალეგორიული სცენები არასწორი მონტაჟის გამო სწრაფად დაზიანდა, რამაც ღრმა იმედგაცრუებისა და დეპრესიის პერიოდი გამოიწვია. ამ გამოცდილებამ კიდევ უფრო გაამყარდა მისი ერთგულება მხატვრული მთლიანობისადმი და სათანადო მასალებისა და შესრულების მნიშვნელობისადმი. 1878 წელს მან გამოაქვეყნა „საუბრები ხელოვნებაზე“ – ესეების კრებული, რომელმაც მისი მხატვრული ფილოსოფია გაგვიტანდა და ფართო აღიარება მოიპოვა. ჰანტის მემკვიდრეობა მის ნამუშევრებზე მეტადაა გავრცელებული. იგი იყო თავდადებული მასწავლებელი, რომელმაც ახალგაზრდა ხელოვანებს რეალიზმისა და პლენერული ფერწერისკენ მოუწოდა და წარუვალე კვალი დატოვა ამერიკული ხელოვნების განვითარებაში. მან მხარი დაუჭირა გადასვლას აკადემიური კონვენციებიდან ბუნებასთან უფრო პირდაპირ და გულწრფელ ურთიერთობასკენ, რამაც შექმნა უნიკალური ამერიკული მხატვრული ხმა. მისი გავლენა ჩანს უამრავ მომდევნო ხელოვანში, რაც განამტკიცა მისი ადგილი ამერიკულ ბარბიზონის მოძრაობაში და თანამედროვე ფერწერის ნამდვილ პიონერად იგი. იგი რჩება მნიშვნელოვან რგოლად ევროპულ ტრადიციებსა და მე-19 საუკუნის ამერიკის მზარდ მხატვრულ იდენტობას შორის.